Overspel in 33 variaties – Juan José Millás

Wereldbibliotheek 2006. Oorspronkelijke titel: Cuentos de adúlteros desorientados (2005)

Overspel in 33 variatiesOverspel in 33 variaties van Juan José Millás. In deze bundel is overspel de basis van het huwelijk; het huwelijk de basis van het overspel. De bundel bevat 33 licht ontregelende, vaak absurde verhalen over uiteenlopende vormen van vreemdgaan en desparate escapades. Extremen worden niet geschuwd: het komt in een verhaal zelfs tot platonisch overspel.

Recensie(s):
Jacq Vogelaar in De Groene Amsterdammer

Slaap kindje slaap – Eduard Estivill

Wereldbibliotheek 2005. Oorspronkelijke titel: Guía rápida para enseñar a dormir a los niños (2002), met illustraties van Clara Roca.

Slaap kindje slaapSlaap kindje slaap SNELGIDS om je kind te leren slapen van de bekende Barcelonese kinderarts Eduard Estivill is een populaire handleiding voor ouders met kinderen die niet naar bed willen en/of moeilijk in slaap komen. Overigens gaan Spaanse kinderen op een heel ander tijdstip ‘direct na het avondeten naar bed’ dan hun Nederlandse evenknietjes. Dat moest in de vertaling en in de illustraties natuurlijk worden aangepast.

Het halssieraad van de Neanderthaler – J.L. Arsuaga

Wereldbibliotheek 2004. Oorspronkelijke titel: El collar del neandertal (1999)

Het halssieraad van de NeanderthalerHet halssieraad van de Neanderthaler van Juan Luis Arsuaga vertelt over de eerste mensen op het Iberisch Schiereilend en hun habitat, de strijd tussen de Cro-Magonmens en de neanderthaler en de factoren die hebben bijgedragen aan het succes van die eerste soort in de strijd om het bestaan. De schrijver besluit met een interessant hoofdstuk over etniciteit in het licht van de prehistorie.

De botanica van het verlangen – Michael Pollan

Prometheus 2003. Oorspronkelijke titel: The Botanics of Desire (2001)

De botanica van het verlangenDe botanica van het verlangen van Michael Pollan is een combinatie van geschiedschrijving, filosofie en journalistiek. De journalist-tuinman Pollan verkent de wereld uit het gezichtspunt van vier veredelde planten – de appel, de tulp, de marihuana en de aardappel – die ons landbouwende mensen voor hun evolutionaire kar hebben gespannen. Leerzaam en onderhoudend. En blijvend actueel, zeker de passages over genetisch gemanipuleerde landbouwgewassen en de mogelijke gevaren daarvan voor de soortenrijkdom op aarde.

Gezicht op Delft – Anthony Bailey

Prometheus 2002. Oorspronkelijke titel: Vermeer. A View of Delft (2001).

Gezicht op DelftGezicht op Delft (2002, Bert Bakker) van Anthony Bailey is een biografie van Johannes Vermeer. Vanuit vertaaltechnisch oogpunt redelijk lastig, omdat er veel verwijzingen waren naar Nederlandse realia uit de 17e eeuw, die in de Engelse tekst uiteraard waren vertaald in het Engels van nu. Was taveerne The Three Lemons destijds De drie citroenen of limoenen? Was herberg The Golden Head destijds De gouden kop, De gulden tronie, Het vergulde hoofd, of nog iets anders? De antwoorden op dergelijke vragen vond ik in het gemeentearchief van Delft (drie limoenen, het vergulde hooft, met een ‘t’) en in een stapel naslagwerken waaronder mijn werktafel bijna bezweek. Desondanks moest ik van een lezer een terechtwijzing incasseren: vatenmakers waren natuurlijk kuipers. Dit voelde alsof ik met de auto schadevrij door Rome, Parijs, Madrid en heel België was gereden om bij mijn terugkeer, in het holst van de nacht, bij wijze van spreke voor de deur van mijn huis alsnog lichte blikschade op te lopen tegen een onverlicht obstakel.

Voorbeeldige vrouwen – Almudena Grandes

Prometheus 1997. Oorspronkelijke titel: Modelos de mujer.

Voorbeeldige vrouwenVoorbeeldige vrouwen van Almudena Grandes is een bundel verhalen over vrouwen die op een of andere manier strijden om het leven naar hun hand te zetten. Ze proberen los te komen van hun moeder, van het keurslijf van hun omgeving, de conventies… Toen ik aan deze verhalen begon, realiseerde ik me dat het lijvige Malena eigenlijk ook is opgebouwd uit verhalen van ongeveer dertig bladzijden, het gemiddelde van de verhalen in deze bundel, en dat Grandes eigenlijk veel meer een vertelster van de korte afstand dan van de lange adem is, terwijl ze zelf in het voorwoord van Voorbeeldige vrouwen schrijft dat ze er van 1989 tot 1995, de periode waarin deze verhalen zijn geschreven, over heeft gedaan om te ontdekken dat ze een ‘schrijfster van romans’ is.

Malena – Almudena Grandes

Prometheus 1996 en 1997. Oorspronkelijke titel: Malena es un nombre de tango.

MalenaMalena (1997, Prometheus) van Almudena Grandes handelt over Malena, die zich als jonge vrouw probeert te ontworstelen aan de knellende greep van haar familie en de verwachtingen die men in dat burgerlijke, ogenschijnlijk vriendelijke milieu heeft van meisjes. Omdat de vertaling vlug klaar moest zijn (om onbekende redenen), besloot de uitgever dit boek te laten vertalen door maar liefst drie vertalers: Sophie Brinkman, Ester van Buuren en mijzelf, en dat in een tijd waarin we vaak nog per fax of per post communiceerden en het overleg tussen ons vertalers niet zo intensief kon zijn als nu, met e-mail enzovoort. Dat is helaas wel aan de vertaling te merken: het is ondanks bepaalde stijlafspraken die we onderling maakten niet echt een eenheid geworden, al zullen veel lezers dat waarschijnlijk niet opmerken; zo groot zijn de verschillen ook niet. Eén ding heb ik ervan geleerd: doe alleen meermansvertalingen als de structuur van het boek zich ervoor leent, zoals Jij, de duisternis, met zijn drie stemmen, of het latere Atlas de la geografía humana (Grandes), waarin vier vrouwen beurtelings aan het woord zijn.

Lange Berta – Cuca Canals

Wereldbibliotheek 1997. Oorspronkelijke titel: Berta la Larga (1996).

Lange BertaLange Berta, een hemels liefdessprookje van Cuca Canals is een ‘passionele, ironische, meteorologische en erg onlogische kroniek’ over een lange griet van zestien. Wanneer ze verliefd wordt op de postbode uit het rivaliserende dorp, stijgt de temperatuur tot zo ondraaglijke hoogten dat het dorp een gelofte aflegt: ze zullen zich in het roze kleden, ook de mannen, en zich van seks onthouden zolang het weer van slag blijft. Een roman in de traditie van de groteske literatuur, waarin vooral de ruwe kantjes van de menselijke natuur op een grappige manier zijn uitvergroot. Bij de roman is, als reclamestunt, een Beknopt woordenboek van Lange Berta en van Cuca Canals (6,5 x 11,5 cm) uitgegeven, waarin sleutelbegrippen uit de roman en uit het leven van Canals worden toegelicht. Zo blijkt ze mijn voorliefde voor het voegwoord ‘en’ te delen. Cuca Canals is vooral bekend van de scenario’s van een aantal succesvolle en groteske films: Huevos de oro, Jamón jamón, La teta y la luna.

Jij, de duisternis – Mayra Montero

Wereldbibliotheek 1996. Oorspronkelijke titel: Tú, la oscuridad (1995).

Jij, de duisternisJij, de duisternis van Mayra Montero speelt zich af in Haïti, waar herpetoloog Victor in de dichtbeboste bergen op zoek gaat naar de legendarische bloedkikker, of eleutherodactylus sanguineus. Hij wordt daarbij geholpen door de oude Haïtiaanse gids Thierry, die hem tussen de bedrijven door zijn levensverhaal vertelt. In de wereld van Thierry is alles bezield, magisch, terwijl de moderne westerlingen alleen de dingen zien. Er zijn drie verhaallijnen of stemmen: wetenschapper Victor, Thierry en een reeks anonieme stemmen die in korte wetenschappelijk klinkende fragmenten over de teloorgang van de natuur berichten.

Op het water geschreven – Irene González Frei

Bert Bakker 1996. Oorspronkelijke titel: Tu nombre escrito en el agua (1995).

Op het water geschreven, Irene González FreiOp het water geschreven van Irene González Frei (pseudoniem). Het origineel van mijn eerste boekvertaling was in Spanje bekroond met de prijs La sonrisa vertical voor erotische literatuur. Teleurgesteld in het huwelijk & ontzet door de seksuele aberraties van haar man ontmoet Irene de prachtige Marina, met wie ze naar Italië vertrekt en een onstuimige liefde beleeft. Het viel niet mee de erotische passages zo te vertalen dat er geen verslappende lachlust ontstond met al die masten en spuitende fonteinen.